WELKOM OP EEN BIODIVERS SCHIERMONNIKOOG!

Om de natuur op het eiland rijk en biodivers te houden, nemen de zeven melkveehouders het voortouw in een aantal natuurbevorderende maatregelen.

De zeven melkveehouders van Schiermonnikoog werken op een unieke manier samen aan een omvangrijk biodiversiteitsproject. Om de natuur op het eiland rijk en biodivers te houden nemen zij het voortouw in een aantal natuurbevorderende maatregelen, met als meest opvallende keuze: een vrijwillige teruggang in het aantal koeien met maar liefst 35%! Minder koeien op het eiland betekent minder stikstof, en zo wordt er gewerkt aan een biodiversere, bloemenrijkere omgeving om Schiermonnikoog ook in de toekomst een ideale leefomgeving te laten zijn voor mens en dier.

Via deze website houden we u op de hoogte van de achtergronden en ontwikkelingen in dit project, waarbij intensief wordt samengewerkt met onder andere het Louis Bolk Instituut, Ministerie van LNV, Provincie Fryslân, Gemeente Schiermonnikoog, D&U Advies, Rabobank, Natuurmonumenten en FrieslandCampina.

Een unieke samenwerking, waar alle partijen vol trots en passie aan meewerken!

Nieuws

Boeren Schiermonnikoog gaan met de eigen stroom mee

Boeren Schiermonnikoog gaan met de eigen stroom mee

Journalist Anne-Roel van der Meer bezocht de eilander boeren en maakte een uitgebreide reportage over het biodiversiteitsproject. De boeren werken hier al aan sinds 2014. Dat dit proces niet zonder slag of stoot ging, heeft Anne-Roel prachtig opgeschreven. Dit artikel...

Inventarisatie naar reststromen van start

Inventarisatie naar reststromen van start

De boeren van Schiermonnikoog werken aan een biodiverse polder en lekkere kaas. Een derde belangrijke pijler binnen het project is ook te kijken hoe organistische reststromen van Natuurmonumenten, de gemeente of de boeren kunnen worden toegepast op het boerenland. Dit...

Boeren tekenen unaniem voor lidmaatschap eigen coöperatie

Boeren tekenen unaniem voor lidmaatschap eigen coöperatie

In de afgelopen weken zijn alle eilander boeren lid geworden van de Zuivelcoöperatie Schiermonnikoog. Hiermee maken de boeren een belangrijke stap om samen te werken aan de biodiversiteitsdoelstellingen op het eiland. Het biodiversiteitsproject bevindt zich in een...

Achtergrond 

 

De melkveehouders op Schiermonnikoog willen ontwikkelen naar kringlooplandbouw op het eiland, waar de druk op de natuur binnen acceptabele grenzen komt. In 2016 heeft het Louis Bolk Instituut een haalbaarheidsstudie uitgevoerd, dat via het conceptueel kader biodiversiteit heeft gekeken naar een mogelijke vermindering van de stikstofdruk op de natuur, met voldoende economisch perspectief en veerkracht voor de landbouw op het eiland.

Naar aanleiding van deze haalbaarheidsstudie wordt aan de hand van drie belangrijke pijlers het project richting gegeven. Dit zijn:

Pijler 1
een biodivers eiland

Pijler 2
Schiermonnikoger zuivel

Pijler 3
de reststromen

Samenwerking

Eén van de bijzondere aspecten van dit project is dat er intensief wordt samengewerkt door partijen die allen de noodzaak zien van wat er op Schiermonnikoog moet gebeuren om in de toekomst een biodivers eiland te behouden. De boeren zijn verenigd in de Zuivelcoöperatie Schiermonnikoog en als initiatiefnemers de koersbepalers van het project. Hierin worden zij op alle mogelijke manieren bijgestaan door overheden en partners met liefde voor het eiland en de natuur.

De boeren

De eilander boeren zijn al ruim 80 jaar verenigd in de Vereniging Boerenbelang Schiermonnikoog, maar nog nooit werkten zij zó breed en intensief samen als tijdens dit unieke biodiversiteitsproject. Allen delen zij de passie voor het eiland, de schone lucht, het vee, de bodem en zijn zij blij met de gezelligheid die de toeristen op het eiland met zich meebrengen.

Alle Schiermonnikoger boeren zijn tevens recreatieondernemer. Ieder op zijn eigen manier, en met een grote verscheidenheid. Zoekt u op Schiermonnikoog een appartement, huisje, camping, gezinstent, kampeerboerderij, groepsaccommodatie of wilt u paardrijden? De eilander boeren zijn u dolgraag van dienst!

F.A.Q.

Wat is biodiversiteit?

Letterlijk staat biodiversiteit voor de verscheidenheid van leven. Een keur aan planten, bloemen, vogels en een gezonde bodem zorgen voor ideale leefomstandigheden voor het mens en dier op het eiland.

Wat is kringlooplandbouw?

Kringlooplandbouw is in de situatie van Schiermonnikoog gedefinieerd als het optimaliseren van het bedrijfsrendement in de brede zin door zo veel mogelijk gebruik van eigen resources in evenwicht en met respect voor de omgeving (bodem-, lucht-, water- en natuurkwaliteit, landschappelijke waarde, klimaat en dierenwelzijn).

Waarom kiezen de boeren niet voor biologische landbouw?

Om te ‘boeren’ op een eiland heb je met uitzonderlijk uitdagende omstandigheden te maken. De voornaamste reden voor de keuze voor biodivers in plaats van biologisch is de toenemende ganzendruk op het eiland. Het eiland is een ganzen-foerageergebied. De druk van de ganzen op de Schiermonnikoger polder is de laatste jaren explosief gegroeid. Ganzen zijn dol op het jonge grasland in de Schiermonnikoger polder, en doen zich daar tegoed aan het gras wat de boeren eigenlijk zaaien voor voer voor het vee. Hierdoor ontstaat er een tekort aan ruwvoer voor de koeien. Dit voer halen de boeren dan noodgedwongen bij collega-boeren op de vaste wal. Biologisch ruwvoer is uiterst schaars. Dit beperkt de mogelijkheid om volledig biologisch te worden, en daarom kiezen de boeren in deze situatie, op dit moment, voor biodivers boeren.

Wat is stikstof en stikstofdepositie?

Stikstof (N2 stikstofgas) is een kleur- en reukloos gas dat zich overal om ons heen bevindt. Ongeveer 78% van alle lucht om ons heen bestaat uit stikstof. Stikstof is niet schadelijk voor mens en milieu. Maar er zijn ook vormen van stikstof in de lucht die wel schadelijk zijn voor mens en milieu. Dit zijn stikstofoxiden (NOx Stikstofoxiden) en ammoniak (NH3). De hoeveelheid stikstofoxiden en ammoniak in de lucht heet de concentratie. Stikstofoxiden (NOx)  komen in de lucht, vooral uit de uitlaatgassen van het verkeer en de uitstoot van industrie.Ammoniak (NH3) komt met name van dieren in de veeteelt. En voor een klein deel uit overige bronnen zoals industrie, de bouw en het verkeer. Boeren gebruiken mest van dieren en kunstmest om hun land te bemesten. Een deel van die mest verdampt als ammoniak en komt in de lucht.

Te veel stikstofoxiden in de lucht, of: een hoge stikstofoxidenconcentratie, is schadelijk voor de gezondheid. Vooral mensen met longklachten en astma hebben er last van. Te veel ammoniak is ook schadelijk voor de mens. Maar in de buitenlucht is de ammoniakconcentratie bijna nooit zo hoog. 

Ammoniak is vooral schadelijk omdat planten en de bodem ammoniak opnemen. Zo komt er te veel van in natuurgebieden: de bodem wordt er rijker door. Zeldzame planten die het juist goed doen op voedselarme grond, verdwijnen daardoor. Zo verdringen de brandnetels bijvoorbeeld de orchideeën. Daarmee verdwijnen ook dieren die van die zeldzame planten leven. We zeggen dan dat de biodiversiteit (het aantal verschillende soorten planten en dieren) slechter wordt.

De schadelijke vormen van stikstof in de lucht komen uiteindelijk weer op de grond terecht. Dit heet stikstofdepositie. De stoffen kunnen met neerslag mee komen op de bodem, dit heet natte depositie. Maar ook kunnen planten of de bodem direct stikstof uit de lucht opnemen, dit heet droge depositie. (bron: https://www.rivm.nl/stikstof).

Hoogleraar en stikstofprofessor Jan Willem Erisman van het Louis Bolk Instituut speelt een grote rol in het biodiversiteitsproject op Schiermonnikoog en geldt in Nederland als de expert op gebied van stikstof. Een interview met Jan Willem in de Volkskrant is te openen via deze link.  

Wat gaat er veranderen op het eiland?

De vermindering aan stikstof gaat hopelijk zorgen voor een minder eenzijdig duinlandschap. Hierdoor ontstaan in de toekomst weer natuurlijke zandduinen. Momenteel zijn deze door het teveel aan stikstof in de loop der jaren te veel begroeid.  Door het biodiversiteitsproject ten uitvoer te brengen, worden er zorgvuldige afwegingen gemaakt op gebied van landbouw en natuur. Waar vroeger boer en natuur soms tegenover elkaar stonden, wordt nu in goede harmonie samengewerkt met oog voor de belangen van het totale eiland. Landbouw, natuur en Schiermonnikoog horen al honderden jaren bij elkaar. Door een goed verdienmodel te creëren én zorg te dragen voor een biodivers eiland, kunnen ook toekomstige generaties boeren én natuurliefhebbers van de Schiermonnikoger rust genieten.

Waar en wanneer is de kaas verkrijgbaar?

De plannen voor de kaasmakerij worden momenteel gemaakt en er wordt geexpirimenteerd met de juiste smaken. De kaas is dus momenteel nog nergens te koop.In het proces van kaasmaken wordt intensief opgetrokken met o.a. FrieslandCampina. Het doel is om in 2021 een Schiermonnikoger kaas in het schap te hebben liggen. De kaas zal verkrijgbaar zijn op het eiland en op de vaste wal, bij de betere kaasspecialist of supermarkt. Hoe de kaas zal smaken, en hoe deze zal heten, is nog een geheim!

Wat is een beleefboerderij?

Het is ons doel om de kaasmakerij te bouwen op een boerenerf. Momenteel bevinden we ons in de fase van de ontwikkeling van de plannen. De kaasmakerij zal méér zijn dan alleen een productielocatie; we zullen het kaasmaakproces en alles wat daarbij hoort graag aan u tonen. Door onze koeien, melkrobots, de stallen, de kaasmakerij en rijpingslocatie te tonen wordt een bezoekje aan de beleefboerderij in de toekomst een informatief en smakelijk uitje voor jong en oud!

Contact